ၸုမ်းၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉ တႃႇႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း (MAP Foundation) ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဢၼ်လႆႈတူဝ်ထူပ်း ႁူႉႁၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈ ၵေႃႇတင်ႈမႃးတႃႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1996 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႅင်းၵၢၼ်လႆႈထူပ်းလွင်ႈ တိၵ်းတဵင်ႁႄႉႁၢမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈတၢင်းယၢပ်ႇတင်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင် ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း၊ သုၼ်ႇ လႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလိုဝ်ႈ လႄႈ ၵႃႈၸၢင်ႈဢမ်ႇလႆႈတဵမ်ၼင်ႇ မၢႆမီႈမၵ်းမၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃတႅမ်ႈမေႃလူလိၵ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈ ႁပ်ႉႁူႉ ၶေႃႈမုၼ်း။ မုလ်ၼိထိ မႅပ်ႇ ၸင်ႇလႆႈမီးႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇ ၽၢႆႇတႆးၽၢႆႇမၢၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇပီႈၼွင်ႉ ႁႅင်းၵၢၼ် ၸၢင်ႈႁပ်ႉထွမ်ႇ၊ ၶဝ်ႈထိုင်ၶေႃႈမုၼ်းၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ယၢၼ်မိူင်း။
ႁူင်းပွႆႇသဵင် မႅပ်ႇ (MAP Radio) ပိုၼ်ၽႄႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်း၊ တၢင်းႁူႉ လႄႈ ပဵၼ်တီႈဢွၵ်ႇသဵင် လွင်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈ တူဝ်ထူပ်းႁႅင်းၵၢၼ်။ မိူဝ်ႈပီ 1997 မိူင်းထႆးလႅၵ်ႈလၢႆႈ မၢႆမီႈ ၵၢၼ်ပွႆႇသဵင်၊ လႄႈ ပိုတ်ႇပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈတင်ႈႁူင်းပွႆႇသဵင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႆႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2004 ၸုမ်းမႅပ်ႇလႆႈတႄႇ ၵႂႃႇၸတ်းလႆၢးၵၢၼ်တႆးဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတီႈႁူင်းပွႆႇသဵင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မေႃယႃ Dr.Uthaiwan Kanchanakamol ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ။ မေႃယႃ ဢူထႆးဝၼ်းမီး ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းထႆး လႄႈ ၵူၼ်းတႆး မီးလွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ်မိုတ်ႈ ၵိုဝ်း ပွင်ႇၸႂ်ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈတိတ်းတေႃႇၸုမ်းမႅပ်ႇ တႃႇၵႂႃႇၸတ်းလႆၢးၵၢၼ်ၽၢႆႇတႆး တီႈႁူင်းပွႆႇသဵင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းလီ တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ၊ လႄႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵပ်းသၢၼ်မိုဝ်ႈၵိုဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ တူင်ႇဝူင်း ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း လႄႈ တူင်ႇဝူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ႁူင်းပွႆႇသဵင် FM 99 MHz ၼႆႉ ၸၢင်ႊပိုၼ်ႈၽႄ ၶေႃႈမုၼ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈၼႂ်းၵႄႈ 7 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇသေ ႁူမ်ႇငမ်းလႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ။
ဝၢႆးမေႃယႃလိုဝ်ႈၵၢၼ် သေ လႆႈဢၢပ်ႇႁူင်းပွႆႇသဵင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၸုမ်း MAP Foundation သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇ လႄႈ ပဵၼ်တီႈလႆႈယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၼမ်ထိုင် မၼ်းၸဝ်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ ဝၢႆးၼႆႉၵေႃႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင် မႅပ်ႇ, FM 99MHz ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇ လႆႈတႄႇၸၵ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁၢင်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီႊ 2004။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇၵေႃႈ လႆႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး၊ မီးမႃးလၢႆးၵၢၼ်တင်းၼမ် တႃႇပၼ်တၢင်းႁူႉႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်၊ သုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်း၊ လၢႆးၵၢၼ်ပၢႆးပႆႇၺႃႇ၊ ပၢႆးယူႇလီ၊ ၽိင်ႈငႄႈ ၽိင်ႈထုင်း၊ လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ ၼႃႇႁိူၼ်းၵတ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁဝ်းၶႃႈ ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ၶၢဝ်ႇငၢဝ်းတၢင်းႁူႉၵူၺ်းသေမဝ်ႇၵႃး ႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုင်ပွင်လၢႆးၵၢၼ်ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်း ၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းၵႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီး ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉပႃး တႃႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ၵပ်းသၢၼ်လီၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း။
လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင် ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇ တီႈၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇသေ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇမႄႇၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇပိုတ်ႇတင်ႈႁူင်းပွႆႇသဵင် တီႈၸႄႈဝဵင်းမႄႈသွတ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈတၢၵ်ႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ မီးလွင်ႈသဵင်ႇတႃႉလၢႆလၢႆမဵဝ်းၵေႃႈ ဝၢႆးသေလႆႈတင်ႈယဝ်ႉ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇတီႈမႄႈသွတ်ႇ ပဵၼ်မႃးတီႈဢၼ် ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇ လႄႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ ပဵၼ်တီႈႁူႉၸတ်းၸိုဝ်ႈယႂ်ႇမႃးဝၢႆးတေႉ တေႉ။ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇၼႆႉ ပိုၼ်ၽႄတၢင်းႁူႉလၢၵ်ႇလၢႆလႄႈ ၸတ်းလူၺ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး၊ ႁူင်းၸၵ်ႈ လႄႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်ႉၼႆႉၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉထွမ်ႇ ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈၽိင်ႈ ယူႇသဝ်း၊ မၢႆမီႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၶဝ်ႈထိုင် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်၊ ပေႃးမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၶႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း တိူင်ႇပၢင်ႇၵေႃႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတွင်ႈထၢမ်မႃးတီႈ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇ လႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။
ၵွပ်ႈၼၼ် ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်း ႁိုင်မႃးၼႆႉ ၸုမ်း MAP Foundation လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႃလၢႆးတၢင်း တႃႇတေၵႂႃႇႁွတ်ႈထိုင် ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း လၢႆလၢႆတီႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝၢႆးသေ ၽေးသျူႇၼႃႇမီႇ တီႈမိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ၸုမ်း MAP Foundation လႆႈၵေႃႇတင်ႈ ယူင်ႉၶိူဝ်းၶၢႆႇ ႁူမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူင်းပွႆႇသဵင်ၼႂ်းတူင်ႇလၢႆလၢႆ ၸုမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇႁွတ်ႈထိုင်ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းၺႃးၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ၸုမ်း MAP Foundation လႆႈသူင်ႇၶႅပ်း CD လၢႆးၵၢၼ်ႁူင်းပွႆႇသဵင် တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း သူင်ႇထိုင်ႁူင်းပွႆႇသဵင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းထႆး ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းထႆး။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈသဵင်ႇတႃႉ တင်းၼမ်သေတႃႉ၊ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇလႆႈႁႃလၢႆးတၢင်းမႂ်ႇမႂ်ႇ ႁူၼ်ႈမုၼ်းၼႃႈၵၢၼ် တႃႇတေပၼ်ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လႄႈ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းပၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇ လႆႈၶူင်ႈသၢင်ႈမီးၵၢၼ်ၸတ်းလၢႆးၵၢၼ် ဢွမ်လူမ်း ဢွၼ်ႇလၢႆး လႄႈ သိုဝ်ႇလၢႆလၢႆမဵဝ်း တႃႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် တေႁပ်ႉထွမ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ၵူႈတီႈ တီႈ ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းၸေႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႆႇၵူၺ်း တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈႁပ်ႉထွမ်ႇပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႆႈ။
ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇလႆႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၽူႈထွမ်ႇငိၼ် ၼိူင်ႈပီ 2 ပွၵ်ႈ တႃႇႁပ်ႉႁူႉတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ်လၢႆးၵၢၼ် လႄႈ တၢင်းလူဝ်ႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် လႄႈ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈႁူပ်ႉထူပ်း ပိုၼ်ၽႄဝႂ်ပိဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁူင်းပွႆႇသဵင်မႅပ်ႇတေသိုပ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၽိမ် ပၼ်တၢင်းႁူႉတၢင်းလူဝ်ႇပီႈၼွင်ႉႁႅင်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇ တွၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းပႅၵ်ႇ ပိူင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁပ်ႉထွမ်ႇပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆ တၢင်းႁူႉ လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းၵၼ်လႆႈ။
